Można mieć rodzinę, pracę, znajomych, dobrze prosperującą firmę i setki kontaktów w telefonie, a mimo to czuć się samotnym. Samotność coraz częściej dotyka mężczyzn, choć wielu z nich nigdy nie wypowie tego słowa na głos. Zamiast „jestem samotny” częściej usłyszymy: „mam dużo pracy”, „nie mam czasu na ludzi”, „wszystko jest w porządku”. Tylko czy rzeczywiście jest?
Przez lata mężczyzn uczono samodzielności, siły i odporności. Mężczyzna miał działać, zapewniać bezpieczeństwo, rozwiązywać problemy i nie narzekać. Zmienił się świat, zmieniły się relacje społeczne, zmieniły się oczekiwania wobec kobiet i mężczyzn, ale jedno pozostało zaskakująco trwałe – wielu mężczyzn nadal nie potrafi powiedzieć, że potrzebuje drugiego człowieka.
Nie chodzi wyłącznie o związek. Można być samotnym w małżeństwie i spełnionym, żyjąc bez partnerki. Sednem problemu jest bowiem nie liczba osób znajdujących się wokół nas, lecz jakość więzi, które z nimi tworzymy.
Mężczyzna nie powie: „Jestem samotny”
Samotność nie zawsze wygląda tak, jak ją sobie wyobrażamy. Nie musi oznaczać pustego mieszkania i braku ludzi, do których można zadzwonić.
Czasami siedzi przy konferencyjnym stole. Czasami prowadzi dużą firmę. Czasami odbiera dzieci ze szkoły, spotyka się ze znajomymi, chodzi na siłownię i publikuje zdjęcia z kolejnych podróży.
Problem zaczyna się wtedy, gdy wśród wszystkich tych ludzi nie ma nikogo, komu można powiedzieć: „Nie radzę sobie”.
Dla części mężczyzn przyznanie się do samotności jest trudne, ponieważ oznaczałoby przyznanie, że czegoś potrzebują. A potrzeba bliskości wciąż bywa błędnie utożsamiana ze słabością.
Łatwiej powiedzieć, że jest się zmęczonym. Łatwiej zostać dłużej w pracy. Łatwiej włączyć kolejny serial, pojechać na trening, otworzyć komputer albo bez końca przewijać ekran telefonu.
Znacznie trudniej odpowiedzieć sobie na pytanie: z kim naprawdę mogę porozmawiać o swoim życiu?
Setki kontaktów, coraz mniej bliskości
Nigdy wcześniej kontakt z drugim człowiekiem nie był tak łatwy. Wystarczy kilka sekund, aby wysłać wiadomość komuś znajdującemu się na drugim końcu świata.
Paradoksalnie technologia, która miała nas połączyć, nie zawsze daje poczucie bliskości.
Możemy obserwować życie innych osób każdego dnia, nie wiedząc, co naprawdę u nich słychać. Możemy mieć tysiące obserwujących i nie mieć jednej osoby, do której zadzwonimy w środku nocy.
Kontakt nie jest bowiem tym samym co więź.
Męskie relacje dodatkowo często koncentrują się wokół działania: sportu, samochodów, biznesu, wspólnego hobby czy wyjścia na piwo. Same w sobie są niezwykle wartościowe. Problem pojawia się dopiero wtedy, kiedy przez wiele lat rozmowy zatrzymują się na poziomie wyników, pracy, polityki czy żartów, a nigdy nie dochodzą do tego, co naprawdę dzieje się w życiu każdego z uczestników.
Można znać kogoś dwadzieścia lat i nie wiedzieć, że właśnie przeżywa jeden z najtrudniejszych okresów swojego życia.
Sukces nie chroni przed samotnością
Istnieje jeszcze jeden rodzaj samotności, szczególnie charakterystyczny dla osób zajmujących odpowiedzialne stanowiska – samotność człowieka, od którego inni oczekują odpowiedzi.
Im wyżej znajduje się ktoś w zawodowej hierarchii, tym częściej to właśnie do niego przychodzą inni ze swoimi problemami. Pracownicy oczekują decyzji. Rodzina bezpieczeństwa. Klienci rezultatów. Wspólnicy pewności siebie.
Tylko do kogo ze swoim problemem ma pójść człowiek, który dla wszystkich pozostałych powinien być „tym silnym”?
Sukces zawodowy może dawać ogromną satysfakcję, ale nie zastąpi bliskości. Pieniądze pozwalają kupić komfort, doświadczenia i niezależność, lecz nie gwarantują relacji, w której można przestać odgrywać jakąkolwiek rolę.
Czasami właśnie człowiek odnoszący sukces szczególnie potrzebuje miejsca, w którym nie musi być prezesem, przedsiębiorcą, ekspertem ani człowiekiem posiadającym odpowiedź na każde pytanie.
Może być po prostu sobą.
Rozwód – moment, w którym świat nagle cichnie
Szczególnie trudnym doświadczeniem może być rozpad wieloletniego związku. Po rozwodzie lub rozstaniu mężczyzna traci nie tylko partnerkę. Czasami rozpada się cały dotychczasowy system społeczny: wspólne rytuały, znajomi, rodzinne weekendy, codzienna obecność dzieci.
Nagle pojawia się cisza. Na początku może nawet wydawać się atrakcyjna. Nikt o nic nie pyta, można decydować wyłącznie o sobie, odzyskuje się przestrzeń i niezależność.
Po pewnym czasie wolność może jednak zacząć przypominać pustkę.
Dotyczy to szczególnie mężczyzn, których główną – a czasami jedyną – osobą do głębokiej rozmowy była partnerka. Jeśli przez lata nie pielęgnowali przyjaźni, po zakończeniu związku mogą odkryć, że właściwie nie mają z kim porozmawiać.
Telefon jest pełen numerów.
Tylko do kogo zadzwonić?
„Stary, wszystko w porządku?”
Być może jedną z najważniejszych rzeczy, jakie mężczyźni mogą zrobić dla siebie nawzajem, jest nauczenie się zadawania prostych pytań.
Nie: „Co tam?”.
Bo na „co tam?” niemal automatycznie odpowiadamy: „W porządku”.
Ale:
„Jak naprawdę się czujesz?”
„Jak sobie radzisz po rozwodzie?”
„Widzę, że ostatnio jesteś inny. Co się dzieje?”
„Chcesz pogadać?”
I najważniejsze – nie trzeba natychmiast proponować rozwiązania.
Czasami druga osoba nie potrzebuje strategii naprawczej. Potrzebuje zostać wysłuchana.
To pozornie niewielka różnica, która może całkowicie zmienić jakość relacji.
Przyjaźń trzeba pielęgnować
W dorosłym życiu relacje rzadko utrzymują się same. Praca, dzieci, obowiązki, kredyty, rozwój firmy i codzienna logistyka sprawiają, że spotkanie z przyjacielem łatwo przesunąć na kolejny tydzień.
Potem na kolejny miesiąc. A później orientujemy się, że z człowiekiem, który kiedyś wiedział o nas niemal wszystko, nie rozmawialiśmy od dwóch lat.
Bliskość wymaga czasu. Nie musi oznaczać wielogodzinnych rozmów o emocjach. Dla jednego będzie to wspólna wyprawa w góry. Dla drugiego trening, motocykl, mecz albo weekendowy wyjazd.
Ważne, aby za wspólną aktywnością znajdowała się także przestrzeń na prawdziwą rozmowę. Może warto czasem zadzwonić do dawnego przyjaciela bez konkretnego powodu. Zaproponować spotkanie komuś, kogo od dawna odkładamy „na później”. Powiedzieć więcej niż standardowe „u mnie wszystko dobrze”.
Relacje, podobnie jak kondycja fizyczna czy kariera zawodowa, wymagają regularnej troski.
Partnerka nie może być całym światem
Warto również zwrócić uwagę na pułapkę, w którą wpada część mężczyzn pozostających w długoletnich związkach.
Kiedy pojawia się partnerka, później dzieci i wspólne obowiązki, dawne znajomości stopniowo schodzą na dalszy plan. Mężczyzna zaczyna większość potrzeb związanych z bliskością realizować w jednej relacji. To ogromne obciążenie również dla związku.
Partnerka nie powinna być jednocześnie ukochaną osobą, jedynym przyjacielem, psychologiem, doradcą biznesowym i jedynym człowiekiem, któremu można powiedzieć o własnych obawach.
Dojrzały związek nie powinien oznaczać rezygnacji z własnego świata. Przeciwnie – dobrze, kiedy obie osoby mają także własnych przyjaciół, zainteresowania i przestrzeń.
Proszenie o pomoc nie odbiera męskości
Najbardziej niebezpieczna samotność zaczyna się w momencie, kiedy człowiek przestaje wierzyć, że ktokolwiek może go zrozumieć.
Jeżeli długotrwałemu poczuciu osamotnienia towarzyszą obniżony nastrój, utrata zainteresowania tym, co wcześniej sprawiało przyjemność, problemy ze snem, drażliwość, nadużywanie alkoholu lub innych substancji albo poczucie beznadziei, nie warto czekać, aż sytuacja rozwiąże się sama.
Rozmowa z psychologiem czy psychoterapeutą nie jest deklaracją słabości. Może być dokładnie odwrotnie.
Dojrzałość polega również na rozpoznaniu momentu, w którym własne sposoby radzenia sobie przestają wystarczać.
Mężczyzna może być silny i jednocześnie potrzebować wsparcia. Może być niezależny i potrzebować ludzi. Może odnosić sukcesy i mieć gorszy okres.
Jedno nie wyklucza drugiego.
Być może najważniejszy telefon wykonasz dzisiaj
W świecie, który premiuje tempo, skuteczność i samowystarczalność, łatwo zapomnieć, że człowiek nie został stworzony do życia w całkowitej izolacji.
Potrzebujemy ludzi. Nie setek. Czasami wystarczy dwóch lub trzech, przy których nie trzeba niczego udowadniać.
Dlatego po przeczytaniu tego tekstu warto zrobić mały eksperyment. Weź telefon i pomyśl o mężczyźnie, z którym kiedyś łączyła Cię prawdziwa przyjaźń, ale którego codzienność odsunęła gdzieś na dalszy plan.
Zadzwoń. Nie pisz: „Musimy się kiedyś spotkać”. Zaproponuj konkretny dzień.
A jeżeli masz w swoim otoczeniu człowieka, który ostatnio zniknął, przestał się odzywać albo ewidentnie przechodzi trudny czas – zapytaj go, jak naprawdę sobie radzi.
Być może odpowie:
„Wszystko OK”.
Zapytaj jeszcze raz. Czasami za tymi dwoma słowami kryje się znacznie więcej, niż jesteśmy gotowi powiedzieć.
Samotność nie jest przeciwieństwem siły. Czasem największą oznaką siły jest odwaga, żeby powiedzieć drugiemu człowiekowi: „Potrzebuję rozmowy”.
fot. AI
